Επιλέξτε το όργανο που σας ενδιαφέρει για να ακούσετε τον ήχο του.
Α. Χ ο ρ δ ό φ ω ν α
ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ

α) Η Λύρα

Συναντάται σε τρεις τύπους, δηλαδή το λυράκι, την κοινή λύρα και τη βροντόλυρα. Έχουν τρεις χορδές, σήμερα μεταλλικές, παλιότερα εντέρινες, που κουρδίζονται κατά πέμπτες καθαρές ή ακόμη και αλά τούρκα, δηλαδή κατά διαστήματα πέμπτης και τέταρτης καθαρής. Διαφέρουν μόνο ως προς το μέγεθος, τον ήχο που παράγουν και τη χρήση. Η βιολόλυρα είναι ένας άλλος τύπος λύρας, που δημιουργείται γύρω στο 1925, με εμφανείς επιδράσεις από το βιολί. Όλα τα παραπάνω μουσικά όργανα παίζονται με τόξο. Παλιότερα στο τόξο κρεμούσαν μια σειρά από μικρά σφαιρικά κουδουνάκια, τα γερακοκούδουνα, τα οποία, με τις κινήσεις του τόξου, πρόσφεραν ένα είδος χαρακτηριστικής αρμονικής και ρυθμικής συνοδείας της λύρας. Η λύρα, αν και γνωστή στον ελλαδικό χώρο ήδη από τον 9ο αιώνα, δεν είναι βέβαιο από πότε άρχισε να χρησιμοποιείται στην Κρήτη.

β) Το βιολί

Πρόκειται για το γνωστό δυτικό βιολί, του οποίου η χρήση ως λαϊκού οργάνου στον ευρύτερο ελληνικό χώρο είναι γνωστή από πολύ παλιά. Στην Κρήτη παίζεται, παράλληλα με τη λύρα, κυρίως στις δυτικές και στις ανατολικές επαρχίες. Ειδικότερα στην Ανατολική Κρήτη, σημαντικό ρόλο στη διάδοση και χρησιμοποίηση του φαίνεται ότι έπαιξε ο Ευστράτιος Καλογερίδης

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ

γ) Το λαούτο.

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ

Πρόκειται για το γνωστό σε όλη τη Ελλάδα μουσικό όργανο, λίγο μεγαλύτερο σε μέγεθος, με τέσσερα ζεύγη χορδές, παλαιότερα εντέρινες, σήμερα μεταλλικές, που κουρδίζονται κατά πέμπτες. Συνοδεύει ρυθμικά και αρμονικά τη λύρα ή το βιολί, άλλοτε παίζοντας τους βασικούς φθόγγους της μελωδίας, άλλοτε προσφέροντας ένα απλό ή διπλό ισοκράτημα και άλλοτε παίρνοντας, για σύντομο διάστημα, τη μελωδία προκειμένου να ξεκουραστεί ο λυράρης ή ο βιολιστής. Πολλές φορές το λαούτο χρησιμοποιείται και ως σολιστικό όργανο.

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ

δ) Το μαντολίνο και η κιθάρα.

Είναι τα γνωστά όργανα, από τα οποία το πρώτο χρησιμοποιείται στη Μέση και Ανατολική Κρήτη και σε πολύ περιορισμένη κλίμακα, ως όργανο μελωδίας ή και συνοδεία της λύρας και του βιολιού, ενώ το δεύτερο χρησιμοποιείται στις ίδιες περιοχές ως καθαρά συνοδευτικό όργανο του βιολιού.

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ
ε) Το μπουλγαρί.

Ανήκει στην οικογένεια των ταμπουράδων. Η χρήση του σήμερα είναι πολύ περιορισμένη στην Κρήτη. Παλιότερα όμως ήταν πολύ διαδεμένο ως όργανο μελωδίας ή ακόμη και συνοδείας της λύρας.

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ
Β. Α ε ρ ό φ ω ν α

α) Το θιαμπόλι ή φθιαμπόλι, φτιαμπόλι, φιαμπόλι, παμπιόλι, μπαμπιόλι, χαμπιόλι, σφυροχάμπιολο, σφυροχάμπουλο, πειροχάμπιολο, και γλωσσοχάμπιολο.

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ

Είναι ένα είδος καλαμένιου ή ξύλινου φλάουτου με λοξοκομμένο το μέρος όπου φυσάει ο παίκτης και κλεισμένο με τον "πείρο ή σούρο", ένα είδος τάπας με λεπτή σχισμή για να περνά ο αέρας. Πάνω στον κύλινδρο και εκεί που τελειώνει ο πείρος ανοίγεται μια τετράγωνη συνήθως τρύπα και στη συνέχεια πιο κάτω έξι τρύπες μπροστά και μία πίσω που χρησιμεύουν για τη μελωδία. Το θιαμπόλι, κατεξοχήν ποιμενικό όργανο, παίζεται συνήθως μόνο του. Πολλές φορές όμως, όταν ο παίκτης είναι επιδέξιος, μπορεί να παίξει μαζί με τη λύρα ή ακόμη και να αντικαταστήσει τη λύρα στη ζυγιά.

β) Η μαντούρα

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ

Είναι ένα είδος κλαρινέτου με μονό επικρουστικό γλωσσίδι στο πάνω άκρο της που είναι κλειστό από τον κόμπο του καλαμιού. Έχει 4 - 6 τρύπες και φτιάχνεται σε διάφορα μεγέθη. Παραλλαγή της μαντούρας είναι η διπλομαντούρα ή τζομπραγιά μαντούρα, που στην πραγματικότητα είναι δύο μαντούρες ίδιες οξύτητας δεμένες και παιζόμενες.

γ) Η ασκομαντούρα ή ασκομπαντούρα

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ

Είναι ο γνωστός από πολύ παλιά άσκαυλος. Αποτελείται από δερμάτινο ασκί που χρησιμεύει ως αποθήκη αέρος, το ξύλινο ή καλαμένιο ή κοκαλένιο επιστόμιο με βαλβίδα, μέσα από το οποίο φυσά ο οργανοπαίκτης τον αέρα, και τη συσκευή παραγωγής του ήχου, η οποία περιλαμβάνει μια αυλακωτή σκάφη που καταλήγει σε χοάνη και δύο αυλούς, τύπου κλαρινέτου με μονό επικρουστικό γλωσσίδι και 5 συνήθως τρύπες. Η ασκομαντούρα παίζεται σε συνήθως σε ανοικτό χώρο, άλλοτε μόνη της και άλλοτε με συνοδεία λαούτου ή μικρού νταουλιού (νταουλάκι), ή ακόμη και άλλων αυτοσχέδιων ρυθμικών οργάνων. Το όργανο αυτό, πολύ διαδεδομένο παλιότερα στην Κρήτη, τείνει δυστυχώς σήμερα να εκλείψει.

Γ. Μ ε β ρ α ν ό φ ω ν α

ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΑΚΟΥΣΕΤΕ ΕΝΑ ΔΕΙΓΜΑ

α) Το νταουλάκι.

Πρόκειται για ένα μικρό νταούλι που παίζεται με δύο ραβδάκια, τα νταουλόξυλα, και συνοδεύει ρυθμικά τη λύρα ή το βιολί . Παλιότερα ήταν ευρύτατα γνωστό, ιδίως στην ανατολική Κρήτη, ενώ σήμερα έχει σχεδόν εξαφανιστεί.